KHÔNG CÓ CON ĐƯỜNG DỄ TỚI DÂN CHỦ.

26 Tháng Ba 201412:00 SA(Xem: 4314)
KHÔNG CÓ CON ĐƯỜNG DỄ TỚI DÂN CHỦ.

Những thứ cần thiết cơ bản là các công dân đích thực, những người bảo vệ tử tế, các thị trường thích hợp và các luật công bằng

 Ukraine có thể trở thành một nền dân chủ tự do ổn định? Câu trả lời cho câu hỏi này phải là: có. Ukraine sẽ có trở thành một nền dân chủ tự do ổn định? Câu trả lời cho câu hỏi đó là: chúng ta không biết. Chúng ta biết rằng những nước khác đã đến đích. Nhưng chúng ta cũng biết rằng nền dân chủ bỏ phiếu phổ thông là một cái cây mềm yếu, đặc biệt trong những năm đầu của nó. Những gì đã xảy ra đối với các nền dân chủ non trẻ ở, chẳng hạn, Ai Cập, Thái Lan, Nga và Ukraine nhấn mạnh chân lý đó. Nền dân chủ là mong manh bởi vì nó là một trò chơi phức tạp và, trong những khía cạnh quyết định, không tự nhiên.

 Điểm xuất phát của tôi là, chính phủ có trách nhiệm giải trình đối với những người bị cai trị là hình thức duy nhất thích hợp cho những người trưởng thành. Tất cả các hình thức khác của chính phủ coi con người như trẻ con. Trong quá khứ, khi hầu hết người dân còn mù chữ, chủ nghĩa gia trưởng như vậy đã có thể được biện minh. Điều đó không còn đúng nữa. Khi dân cư ngày càng nắm được thông tin hơn, thì các chính phủ coi nhân dân của họ theo cách này sẽ ít có thể được chấp nhận. Tôi kỳ vọng (hoặc hy vọng) rằng, trong dài hạn, điều này sẽ đúng ngay cả với Trung Quốc.

 Bằng chứng phù hợp với sự lạc quan này. Theo Polity IV database (Cơ sở dữ liệu chính thể IV), gần như 100 nước bây giờ là các nền dân chủ (ít nhiều chưa hoàn hảo). Con số này bằng hai con số của năm 1990. Trong năm 1800, đã chẳng có nền dân chủ nào. Số của các chế độ chuyên quyền thực sự cũng đã giảm đột ngột, từ khoảng 90 trong năm 1990 xuống khoảng 20 bây giờ. Đáng tiếc, đã có sự gia tăng từ khoảng 20 lên trên 50 về số các chế độ anocracy [giữa autocracy - chuyên quyền và democracy - dân chủ], các chế độ mà sự cai quản của nó là hết sức bất ổn, không hiệu quả và tham nhũng. Các chế độ như vậy có thể hoặc là các chế độ chuyên quyền đang sụp đổ hoặc các nền dân chủ thất bại. Chúng cũng dễ bị tổn thương đối với việc nổ ra xung đột vũ trang hay chiếm quyền bằng vũ lực.

 Thế cột trụ của một nền dân chủ ổn định và thành công là những gì? Câu trả lời ngắn gọn là: một nền dân chủ đòi hỏi một bộ đôi kiềm chế: giữa những người dân và giữa nhân dân và nhà nước. Những sự kiềm chế này dựa vào bốn đặc tính, tất cả bốn đều cần thiết.

 Trước nhất, các nền dân chủ cần các công dân. Các công dân không chỉ là những người tham gia vào đời sống công, tuy họ cũng làm việc đó. Trên hết, các công dân chấp nhận rằng sự trung thành của họ đối với các quy trình mà họ chia sẻ phải áp đảo sự trung thành đối với phe chính trị của riêng họ. Các công dân hiểu ý tưởng về một “đối lập trung thành.” Họ chấp nhận tính chính đáng của chính phủ được vận hành bởi và thậm chí cho những đối thủ của họ, tin chắc rằng sẽ có thể đến lượt họ [nắm quyền]. Suy ra, các công dân không sử dụng quá trình chính trị để phá hủy năng lực của các đối thủ của mình để hoạt động một cách yên bình. Họ chấp nhận tính chính đáng của người bất đồng quan điểm và thậm chí sự phản đối om sòm. Họ loại trừ chỉ việc sử dụng vũ lực. Tất nhiên, một số đối thủ là không thể chấp nhận được – trước hết tất cả những người không chấp nhận tính chính đáng của quá trình dân chủ. Một nước thiếu những công dân như vậy bị đầu độc liên miên trên bờ vực của sự tan rã thậm chí nội chiến.

 1_khog_co_con_duong-large-contentThứ hai, các nền dân chủ cần những người bảo vệ (guardian), một từ được dùng bởi cố Jane Jacobs trong cuốn sách tuyệt vời của bà, Systems of Survival (Các Hệ thống Sống sót). Những người bảo vệ giữ các vị trí quyền lực chính trị, hành chính, pháp lý hay quân sự. Những gì biến họ thành những người bảo vệ, với tư cách trái với bọn kẻ cướp, là, họ sử dụng vị trí của mình không vì mối lợi vật chất cá nhân, mà phù hợp với các quy tắc khách quan hoặc để ủng hộ quan niệm phúc lợi chung. Viktor Yanu-kovich, tổng thống bị lật đổ của Ukraina, là một thí dụ tốt về một sự tương phản với điều này mà ta có thể hình dung ra. Thế nhưng những động cơ của ông ta để tìm kiếm quyền lực cũng đã là những động cơ thúc đẩy truyền thống. Suốt lịch sử, quyền lực và sự giàu có đã gắn với nhau. Ý tưởng rằng hai thứ phải tách biệt ra đã và, ở nhiều nơi, vẫn là cách mạng. Ông Yanukovich thay vào đó đã tin vào quyền của ông ta để cướp bóc và bắn. Đó không phải là cơ sở cho tính chính đáng dân chủ.

 Thứ ba, các nền dân chủ cần các thị trường. Với các thị trường chúng ta dứt khoát không muốn nói đến sự lạm dụng quyền lực của nhà nước để biến tài sản nhà nước thành của cải tư, như đã xảy ra khắp phần lớn Liên Xô trước đây. Các doanh nhân mà xây dựng vận may của mình trên sự trộm cắp như vậy không hề chính đáng (hợp pháp) hơn các chính trị gia đã giúp đỡ họ.

 Các thị trường hoạt động đúng đắn được hỗ trợ bởi một nhà nước hoạt động tốt cung cấp những trụ cột cốt yếu của nền dân chủ ổn định. Thứ nhất, chúng ủng hộ sự thịnh vượng. Một xã hội có khả năng bảo đảm một mức sống tử tế và an toàn phải chăng cũng chắc là một xã hội ổn định. Đây rồi sẽ là một xã hội của các công dân tin cậy lẫn nhau và tin vào tương lai kinh tế của mình. Thứ hai, các thị trường làm lỏng sự liên quan giữa thịnh vượng và quyền lực. Chúng làm cho có thể đối với nhân dân để coi kết quả của các cuộc bầu cử là quan trọng, nhưng không như vấn đề sống chết đối với hoặc chính họ hay gia đình họ. Điều này hạ nhiệt của chính trị từ cháy bỏng xuống mức có thể chịu được.

 Cuối cùng, mặc dù tất cả sự phức tạp này, dẫu thiết yếu, để các hệ thống là hữu hiệu, các nền dân chủ cần các luật được chấp nhận, bao gồm nhất là các luật hiến pháp (cho dù đôi khi không thành văn). Luật, được ban hành và thi hành phù hợp với các thủ tục được chấp nhận, tạo hình các quy tắc của trò chơi chính trị, xã hội và kinh tế. Một nước mà thiếu pháp trị thì liên miên ở trên bờ vực của hỗn loạn hoặc của sự bao ngược, số phận bất hạnh của nước Nga hàng thế kỷ.

 Dân chủ như thế hơn việc bỏ phiếu rất nhiều. Nó chắc chắn không phải là “1 người lớn, 1 phiếu, 1 lần”. Nó cũng chẳng phải, xét từ góc độ đó, là “một người lớn, một phiếu gian lận, nhiều lần”. Nó là một mạng lưới phức tạp của các quyền, nghĩa vụ, quyền lực và ràng buộc. Dân chủ hoặc là sự bày tỏ chính trị về các cá nhân tự do hoạt động cùng nhau, hoặc chẳng là gì cả. Những người mà đã thắng một cuộc bầu cử không có quyền làm như họ thích. [Nếu họ làm thế thì] Đó không phải là một nền dân chủ thật, mà là chế độ độc tài được bầu.

 Những người ngoài có thể giúp một dân tộc trên đường tới dân chủ? Có, họ có thể. Vai trò kinh tế và chính trị hữu ích của EU ở trung và đông Âu đã chứng tỏ điều đó. Có thể hình dung được những bước thụt lùi? Có, Hungary đang cho thấy chính điều đó. Các láng giềng xấu có thể làm tàn lụi những hy vọng? Có, cả điều có cũng có thể.

 Quả thực chúng ta đã thấy nhiều thất bại dọc con đường đến dân chủ. Ai Cập là một thất bại nổi bật: nó có thể thiếu quá nhiều điều kiện cần cho thành công. Ngày nay, chúng ta có thể thấy rằng Ukraina đã tạo ra cơ hội thứ ba của nó từ 1991. Nhưng nước này sẽ cần rất nhiều sự giúp đỡ. Phương tây đã cung cấp sự giúp đỡ như vậy cho những nước khác. Nhưng bản thân nước này cũng cần chuyển sang những quy tắc khá mới của trò chơi xã hội: nó phải sinh ra các công dân thực, những người bảo vệ lương thiện, các thị trường thích hợp và các luật công bằng. Một sự thay đổi cách mạng như vậy là có thể? Tôi không biết. Nhưng một thứ tôi hoàn toàn chắc chắn. Rất đáng thử.

Kính mời quý vị bấm vào hàng chữ này để đọc trọn bộ BNS Tự do NgônLuận 191(15.3.2014)

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
01 Tháng Mười Một 2018(Xem: 1619)
Với trình độ của một “giáo làng”, tư chất của một “tiểu nông”, với đầu óc của một kẻ mù quáng tin vào thứ chủ nghĩa xã hội đã bị lịch sử đào thải và thế giới phỉ nhổ, tâm thế của một lãnh đạo chỉ biết tùng phục Đại Hán, kẻ thù luôn nuôi mộng thôn tính Việt quốc và Việt tộc, Nguyễn Phú Trọng đã lên tột đỉnh quyền lực hôm 23-10-2018, nhờ vừa làm Tổng bí thư đảng vừa làm Chủ tịch nước. Từ trước tới nay, chỉ HCM mới được như vậy. Giờ đây, một tay “Đảng cương”, một tay “Quốc pháp” như lời bưng bô của đám “trí thức tầm gởi”, tân “hoàng đế đỏ” sẽ phục thù cái hỗn danh “Trọng lú” mà giới chữ nghĩa Hà Nội đã đặt cho ông (nhân dân cũng đồng tình) và đã hành hạ ông mấy chục năm trời, một hỗn danh rất đúng xét theo cương vị của kẻ điều khiển đảng viên kiểu dung túng, cai trị đất nước cách hỗn loạn và quản lý xã hội cách tồi tệ như ta đang thấy hiện giờ.
28 Tháng Mười 2018(Xem: 1702)
Nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Đỗ Mười, qua đời hôm 1-10, đã để lại những “di sản” đáng tranh cãi như việc định hình “Nhà nước Pháp quyền Xã hội Chủ nghĩa,” thanh trừng các hộ làm kinh tế miền Nam thông qua chiến dịch “Đánh Tư sản” và tạo dựng chương trình “Kinh tế Mới” với nhiều hệ quả kéo dài đến tận ngày nay.
28 Tháng Mười 2018(Xem: 1675)
Khi còn sống Ông Trần Đại Quang chết đã 3 ngày, nhưng trên mạng xã hội dân vẫn tiếp tục diễu cợt hoặc phẫn nộ chửi. Trước hết vì những gì ông đã làm khi còn sống, trong đó có những “thành tích” thời ông còn trong ngành công an, chức vụ cao nhất là Bộ trưởng Bộ Công an Việt Nam nhiệm kỳ 2011-2016, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương và Trưởng ban Chỉ đạo Tây Nguyên từ 2011 đến 2016. “Thành tích” nhiều người nhắc nhất là vụ dẹp loạn ở Tây Nguyên năm 2004. Lúc đó ông Trần Đại Quang là Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, Bộ Công an.
28 Tháng Mười 2018(Xem: 1673)
Nếu triết lý “Mèo trắng hay mèo đen không quan trọng, miễn là nó bắt được chuột” của nhà lãnh đạo “cải cách mở cửa” Đặng Tiểu Bình, đã đưa Trung Cộng từ một quốc gia chậm tiến lên hàng cường quốc kinh tế thứ hai thế giới, sau Hoa Kỳ, thì chuyện “nhất thể” hay “tam thể” cầm quyền ở Việt Nam cũng chẳng khác gì cho đất nước nếu thứ mèo này tiếp tục ăn hại, cam phận cúi đầu trước Bắc Kinh và cứ mãi bám lấy chủ nghĩa Cộng sản hại dân
28 Tháng Mười 2018(Xem: 1668)
. Khối Bắc hơn 20 nước, 1/3 dân số toàn cầu, nơi cách mạng Số đang diễn ra vũ bão, với 5 trung tâm quyền lực hàng đầu là: Mỹ - Trung – Nhật – Đức – Nga. . Khối Nam khoảng 180 nước lớn nhỏ với 2/3 dân số thế giới, đang được thúc đẩy làm Cách mạng Kỹ nghệ hóa, do các nước Khối Bắc chuyển giao (thông qua vốn–kỹ thuật–quản lý), nhằm lấp bớt hố xa cách các nước giầu với các nước nghèo. Trong khi chạy đua làm CÁCH MẠNG XÃ HỘI KỸ-THUẬT-SỐ, 5 trung tâm quyền lực Mỹ - Trung - Nhật - Đức - Nga chắc chắn bắt buộc phải chấp nhận THẾ LIÊN HOÀN VỪA HỢP TÁC (để giải quyết những thách thức toàn cầu) VỪA CẠNH TRANH (nhằm chi phối Khối Nam qua đầu tư và thương mại).