HÃY CẦU NGUYỆN CHO NGƯỜI THƯỢNG TIN LÀNH BỊ LÃNG QUÊN… -DAN SOUTHERLAND.

11 Tháng Mười Một 20189:00 CH(Xem: 684)
HÃY CẦU NGUYỆN CHO NGƯỜI THƯỢNG TIN LÀNH BỊ LÃNG QUÊN… -DAN SOUTHERLAND.

Nguyên tiêu đề: Hãy cầu nguyện cho người Thượng bị lãng quên của Việt Nam.

     Sự đàn áp của chế độ Cộng sản đối với dân tộc thiểu số ủng hộ Hoa Kỳ trong Chiến tranh VN phần lớn là không thể nhận thấy được nhưng đang bắt đầu được biết đến

     Hãy bắt đầu với một lời thú nhận. Khi tôi là một phóng viên chiến tranh ở Việt Nam vào cuối những năm 1960 và đầu những năm 1970, tôi đã không ủng hộ “báo chí nhảy dù.” Đó là chuyến đi thực tế vào vùng chiến bằng trực thăng và ở lại đó một hoặc hai ngày để cảm nhận tình hình và rồi quay trở lại Sài Gòn để viết một bài báo.

     Nhưng ở một khu vực ở Việt Nam - vùng Tây Nguyên có ý nghĩa chiến lược giáp biên giới với Campuchia và Lào và nằm ở phía bắc của đồng bằng sông Cửu Long - tôi vào và ra khỏi đó khá nhanh.

     Tôi có thể nhớ bay tới thành phố cao nguyên Kontum với một đồng nghiệp khi thành phố đó phải hứng chịu pháo và hỏa tiễn của Bắc Việt vào mùa xuân năm 1972. Hai chúng tôi quan sát nhanh, nói chuyện với một cố vấn người Mỹ và vài người binh lính Nam Việt Nam và đi về.

     Thực tế là chúng tôi chẳng thấy người dân tộc thiểu số trong vùng, kể cả người Thượng ở Kontum, mặc dù họ đã từng sống rất nhiều ở đó. Nhìn lại điều đó, không phải ít ra tôi nên bắt đầu đặt câu hỏi, "Ủa, người Thượng ở đâu?"

     Hơn 40 năm sau, người ta có thể đặt ra cùng một câu hỏi. Người Thượng, từng là một số đồng minh trung thành nhất của Quân đội Mỹ trong Chiến tranh VN, hiện đang bị che giấu và cố sống sót dưới sự đàn áp. Cuộc sống của họ bị chi phối bởi những người Kinh đã chiếm phần lớn đất đai của tổ tiên họ.

     Đồng thời, những người Thượng đã trốn sang Hoa Kỳ đang ngày càng đứng lên để kể câu chuyện về vùng đất bị mất của họ và những thách thức mà những người ở lại phải đối đầu. 

     Vào giữa những năm 1950-1960 và đầu những năm 1970, những người tỵ nạn Bắc Việt, người nghèo miền Nam Việt Nam từ các vùng duyên hải, và những người thiểu số khác đã chuyển đến vùng cao nguyên để tìm đất đai và làm việc. Nhiều khi họ chiếm đất tổ tiên của người Thượng mà không bồi thường. Những người ngoài này nhanh chóng chiếm lĩnh cả khu vực.

     Trong thời kỳ thuộc địa ở Việt Nam, người Pháp đã sử dụng thuật ngữ người Thượng, hay “người dân miền núi”, để mô tả các bộ tộc khác nhau sống ở vùng cao nguyên miền Nam Việt Nam. Michael Benge là một chuyên gia người Mỹ về người Thượng đã làm việc với họ sáu năm trong thời gian chiến tranh Việt Nam. Benge, người đầu tiên làm việc cho Dịch vụ Tự nguyện Quốc tế (IVS) và sau đó cho Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (US AID), lưu ý rằng các bộ tộc miền núi của VN không phải là một.

     Các bộ tộc miền núi khác nhau không có tên chung nào khác ngoài cái tên người Thượng do người Pháp đặt ra và sau đó được người Mỹ chấp nhận, Benge nói. Họ chủ yếu là các nhánh người Malayo-Polynesia, Mon-Khmer, và Trung-Tây Tạng, ông nói.

     Nếu người Thượng tự chọn một tên cho mình, có lẽ họ sẽ thích gọi là Anak Cu Chiang, hoặc "con của núi rừng", theo Benge.

     Vào thời Pháp, người Thượng được hưởng quyền tự chủ đáng kể, Benge người đến Việt Nam năm 1963 cho biết. Người Pháp đã bổ nhiệm người Thượng vào các chức vụ chính thức từ cấp tỉnh xuống cấp thôn. Nhưng người Thượng không thể có được vị trí cao hơn trong hệ thống của người Pháp

     Sau khi nắm quyền lực, Nam VN có khuynh hướng coi thường người Thượng như người nguyên thuỷ, gọi họ là Mọi, hay những kẻ man rợ. Những căng thẳng như vậy giữa người Việt và người Thượng đã gia tăng trong nhiều năm.

     Năm 1964, một số đơn vị quân đội người Thượng đã khởi xướng một cuộc nổi loạn chống lại chính quyền Nam Việt Nam của Thủ tướng Ngô Đình Diệm. Chính quyền Sài Gòn đã buộc người Thượng phải lấy tên người Kinh, bãi bỏ hệ thống tòa án của họ, và cấm các phong tục và truyền thống vốn được người Pháp tôn trọng.

     Nhưng mọi thứ trở nên tồi tệ hơn cho người Thượng sau khi chính quyền miền Nam Việt Nam sụp đổ và Cộng sản lên nắm quyền vào mùa xuân năm 1975.

    2 Tuy nhiên, hoàn cảnh của người Thượng đã thu hút rất ít sự chú ý của giới truyền thông trong những năm gần đây. Một hội nghị chuyên đề gần đây về Việt Nam được tổ chức tại tòa nhà Lưu trữ Quốc gia ở Washington, DC, đã trở thành một điểm nhấn về dân tộc thiểu số bị áp bức ở Việt Nam. Phát biểu tại sự kiện “Về thăm lại VN” ngày 14 tháng 9, Neil Nay, một người dân tộc thiểu số và là phát ngôn viên của nhóm người Thượng, đã mô tả những năm đau khổ của họ dưới sự cai trị của cộng sản. Trong bài thuyết trình của mình, Nay nói rằng ở Tây Nguyên ngày nay các nhà chức trách đang xóa bỏ một cách có hệ thống các lối sống truyền thống.

     Ông giải thích, công an và cảnh sát chìm “liên tục theo dõi chúng tôi như những tù nhân.” Đa số người Thượng không có khả năng cho con đi học. Chính phủ Việt Nam coi người Thượng là "kẻ thù lịch sử", Nay nói. Các nhà thờ bị theo dõi và thường bị cáo buộc là các tổ chức chống phá nhà nước.

     Người Thượng từ lâu đã bị mắc kẹt trong những tình huống khó khăn. Trong cuộc chiến xảy ra ở Việt Nam trong thời gian 30 năm từ 1945 đến 1975, người Thượng được tất cả các phía tuyển dụng và bị tổn thất nặng.

     Sau khi Tổng thống John Kenne-dy gửi lực lượng đặc biệt của Mỹ đến miền Nam VN với tư cách cố vấn vào tháng 5-1961, người Thượng đã hình thành lực lượng dân quân là lực lượng phản ứng nhanh chống lại Bắc Việt. Họ cũng giúp chống lại sự xâm nhập của quân đội và tiếp tế Bắc Việt tràn vào Nam Việt Nam.

     Lực lượng đặc biệt, hay là Mũ Nồi Xanh đào tạo và cung cấp vũ khí cho người Thượng, và nhiều người lính Mỹ đã phát triển mối quan hệ chặt chẽ với các bộ lạc. Theo Nay, người Thượng đã mất hơn 250.000 người trong nhiều trận chiến. Những trận chiến này diễn ra trên khắp vùng cao nguyên, và vào cuối cuộc chiến nhiều người thượng cảm thấy bị mọi phía bỏ rơi.

     Một số người đã trốn đi tỵ nạn ở Campuchia và Thái Lan và từ đó sang Mỹ. Tuy nhiên, còn những người trong số đó vẫn còn đang bị giữ lại ở Thái Lan.

     Khi Cộng sản đánh bại Nam Việt Nam và nắm quyền ở Nam Việt Nam vào mùa xuân năm 1975, cuộc sống trở nên tồi tệ hơn nhiều cho người Thượng khốn khó. Một số lãnh đạo còn sống sót đã bị xử tử. Những người khác chết trong trại cải tạo hoặc trong tù.

     Người Thượng bị mất tất cả những quyền hạn chế mà họ đã từng được hưởng trước đây. CS đã tuyển dụng một số người Thượng làm việc cho họ, hứa hẹn quyền tự chủ một khi họ giành được quyền lực. Nhưng điều đó khg bao giờ xảy ra.

     Khi hàng ngàn người Thượng phản đối đàn áp tôn giáo và tịch thu đất đai cha ông họ vào năm 2001 và 2004, quân đội và cảnh sát đã đàn áp họ khốc liệt.

     Đồng thời, người Thượng đã đạt được sức mạnh mới thông qua tôn giáo. Bắt đầu từ năm 1975, nhiều người trong số họ đã từ bỏ niềm tin vật linh và đổi sang Kitô giáo.

     Đáp lại những lo ngại quốc tế về việc liên tục bị đàn áp, chính phủ Việt Nam đã thực hiện một vài bước để giải quyết những bất bình của người Thượng.

     Vào tháng 7-2004, Thủ tướng Phạm Văn Khải đã ban hành nghị định theo đó các gia đình người Thượng có thu nhập thấp được nhận đất nông nghiệp hoặc ít nhất 200 mét vuông đất ở.

     Chính phủ cũng thông báo sẽ tạm thời đình chỉ việc di cư của người Kinh ở miền xuôi tới Tây Nguyên.

     Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, chính phủ cũng thông qua các quy định mới nhằm cho phép người Thượng có được nhiều tự do tự do tôn giáo hơn, bao gồm cả việc cấm ép buộc từ bỏ đức tin. 

     Nhưng nghiên cứu HRW tiến hành từ năm 2005 đến 2006 cho thấy các quan chức Việt Nam tiếp tục vi phạm quyền tự do tôn giáo ở một số vùng Tây Nguyên. Ví dụ, các cuộc tụ họp Kitô hữu lớn tiếp tục bị cấm đoán trừ khi do mục sư được chính thức công nhận cử hành.

     Theo một số người tị nạn, khi đối mặt với án tù và tra tấn, các mục sư Kitô giáo và những người con chiên từ chối từ bỏ tôn giáo. Một ước tính cho rằng hơn nửa triệu người Thượng trở thành tín hữu Tin Lành trong những năm qua. Số người theo Công giáo Rôma ít hơn nhiều. Tổng cộng có khoảng 12.000 người Thượng tỵ nạn đang sống ở Mỹ, hầu hết trong số họ là những tín đồ Cơ đốc. Nhiều người trong số họ đã được chào đón nồng nhiệt ở tiểu bang miền nam Hoa Kỳ Bắc Carolina.

     Nhờ những nỗ lực của Dịch vụ Gia đình Luther và Dịch vụ Xã hội Công giáo, nhiều người đã được tái định cư tại các thành phố Charlotte, Greensboro và Raleigh ở Bắc Carolina. Theo Nay, đa số người Thượng ở Mỹ đã tìm được việc làm.

     Tuy nhiên, một số người vẫn còn thất nghiệp và đang vật lộn với bệnh tật do sự đối xử khắc nghiệt dưới chế độ Cộng sản khi họ còn ở Việt Nam, Nay nói. Người Thượng không dựa vào phúc lợi xã hội trừ khi họ lần đầu tiên đặt chân đến Bắc Carolina.

     Phần lớn ở lại Bắc Carolina, một phần vì bạn bè của họ trong các Lực lượng Đặc biệt Hoa Kỳ có trụ sở tại Fort Bragg. Và nhiều người truyền giáo người Mỹ đã sống và làm việc với người Thượng trong cuộc chiến Việt Nam là những người thuộc giáo hội Luther xuất thân từ Bắc Carolina.

     D. Southerland là cựu biên tập viên điều hành Radio Free Asia

     Phương Thảo chuyển ngữ

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
04 Tháng Mười 2018(Xem: 280)
Phong trào Giáo dân Việt Nam Hải ngoại (PTGDVNHN) hân hạnh gửi đến quí cơ quan truyền thông kết quả Giải Tự Do Tôn Giáo Nguyễn Kim Điền Năm 2018. Xin quí vị tiếp tay giúp phổ biến rộng rãi. Sau khi xem xét, tìm hiểu và so sánh những hồ sơ đề cử, chúng tôi đã quyết định chọn Chánh Trị sự Hứa Phi và Linh mục Phan Văn Lợi để vinh danh và trao Giải Tự Do Tôn Giáo Nguyễn Kim Điền Năm 2018.
04 Tháng Mười 2018(Xem: 302)
Ngày 19-5-2018, Trước tình hình nghiêm trọng của vấn đề đất Thủ Thiêm, chúng tôi – các tổ chức xã hội dân sự và người Việt trong và ngoài nước đã ký bản “TUYÊN BỐ VỀ TÌNH HÌNH ĐẤT ĐAI, CHÙA LIÊN TRÌ, NHÀ THỜ VÀ TU VIỆN DÒNG MẾN THÁNH GIÁ Ở THỦ THIÊM” (Gọi tắt là “Bản Tuyên Bố Thủ Thiêm – Số 1”) – đồng lòng đưa ra những yêu cầu sau: 1- Trả lại cho dân, Chùa Liên Trì, Nhà Thờ và Tu Viện Dòng Mến Thánh Giá ở Thủ Thiêm… phần đất không có trong Quy hoạch ban đầu theo văn bản lập quy của Thủ tướng, và đền bù thoả đáng cho những nạn nhân đã bị cưỡng chế oan ức.
04 Tháng Mười 2018(Xem: 271)
Tiếp tục con đường độc tài toàn trị, nhà cầm quyền CSVN trong những ngày gần đây đã có những hành động phản dân hại nước cụ thể như sau: 1- Trên phương diện chính trị: - Bóp chết quyền tự do ngôn luận của nhân dân được ghi trong Hiến pháp khi thông qua “Luật An ninh mạng” nhằm kiểm soát tư tưởng của nhân dân, ngăn chặn tiến bộ xã hội đồng thời cản trở phát triển kinh tế của đất nước. - Đàn áp, bắt bớ, kết án bất công qua những bản án nặng nề đối với các công dân tranh đấu ôn hòa cho sự thật và công lý, nhân quyền và dân quyền, cho độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ. Đặc biệt là các ông Lê Đình Lượng (bị kết án 20 năm tù), Trần Huỳnh Duy Thức (16 năm), Mục sư Đinh Diêm (16 năm), Hoàng Đức Bình (14 năm), Đào Quang Thực (14 năm), Trương Minh Đức (13 năm), Nguyễn Văn Túc (12 năm), Nguyễn Trung Trực (12 năm), Mục sư Nguyễn Trung Tôn (12 năm), Nguyễn Bắc Truyển (11 năm), bà Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (10 năm), bà Trần Thị Nga (9 năm), Phạm Văn Trội (7 năm tù) và còn nhiề
01 Tháng Mười 2018(Xem: 386)
Hôm 27-09-2018, tại một phiên họp toàn thể của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York, Hoa Kỳ, Thủ tướng Việt cộng Nguyễn Xuân Phúc -thay thế Chủ tịch nước Trần Đại Quang vừa chết- đã nói trước các đại biểu của LHQ rằng Việt Nam phấn đấu thực hiện cam kết của mình đối với tổ chức này trong việc bảo đảm nhân quyền và môi trường sống. Nào là “VN đã đồng hành và đóng góp cho các mục tiêu cao cả của LHQ trong hơn 70 năm qua”; nào là “VN đang nỗ lực phấn đấu hơn nữa cho công bằng và phát triển bền vững; thúc đẩy bình đẳng, hỗ trợ các nhóm yếu thế; bảo vệ tốt môi trường; bảo đảm quyền cho mọi người dân, đồng thời đề cao tinh thần đối thoại và hợp tác trong vấn đề quyền con người. VN cũng đã nỗ lực bảo vệ tốt các di sản văn hóa và thiên nhiên, gìn giữ bản sắc dân tộc”.
16 Tháng Chín 2018(Xem: 690)
Tự do Ngôn luận - “Chiều nay có trận bóng U23 VN-U23 Hàn Quốc, cậu có xuống đường không? - Không! - Tại sao? - Vì bóng đá không phải là vận nước! - Có lý! Cứ sau mỗi lần hàng vạn con người cuồng nhiệt xuống đường vì bóng đá thì lại có hàng trăm con người kéo nhau vô nhà thương, có người ngủm củ tỏi; thậm chí còn có mấy cô thi nhau thoát y, “khoe hàng”, chẳng ra làm sao! - Rốt cuộc, bóng đá chỉ là bóng đá, là trò chơi đôi khi có phần may rủi. - Vậy là chúng mình không bao giờ nên xuống đường? - Tại sao không? Để chống Luật Đặc Khu, chúng mình phải xuống đường, không do dự. - Đúng vậy, vì đó là vận nước!” Đây là một chuyện vui đăng trên trang mạng Việt Nam Thời Báo. Đúng hơn là chuyện cười ra nước mắt, xét trong hoàn cảnh hiện tại của nước nhà.